Organizacja (gr. - rozk艂ad) to celowa gromada spo艂eczna, kt贸ra funkcjonuje wedle pewnych regu艂 i zasad, wsp贸艂pracuj膮ca ze sob膮 - by zdoby膰 zdeterminowany intencja. Istot膮 organizacji jest 艣wiadomo艣膰 zasad, regu艂, misji, cel贸w natomiast synergia (dostosowanie, wspomaganie dzia艂a艅 innych).
Wed艂ug Kotarbi艅skiego zrzeszenie to Takie kooperacja cz臋艣ci, kt贸re przyczynia si臋 do powodzenia ca艂o艣ci.
Spis tre艣ci
//
Najwa偶niejsze aspekty organizacji
- w艂adza
- informacja
- kooperacja
Klasyczna zrzeszenie typu biurokratycznego
Na pocz膮tku XX wieku pojawi艂a si臋 jako艣膰 organizacji biurokratycznej (M.Weber) - idealny forma organizacji, jaki zmienia si臋 w贸wczas dzi艣.
Cechy organizacji biurokratycznej
- hierarchiczno艣膰 (rz膮d poni偶szy podlega wy偶szemu, a najwy偶szy rang膮 ma w艂adz臋 powy偶ej wszystkimi)
- podzia艂 czynno艣ci wedle okre艣lonych pion贸w
- Informacja umo偶liwia kooperacj臋
- specyficzny przep艂yw informacji - sformalizowany, nastawny - 艣cis艂y, firmowy natura (kto艣 informuje swojego bezpo艣redniego prze艂o偶onego)
- informacja przebiega g艂贸wnie prosto (z do艂u do g贸ry), okazjonalnie poziomo (w贸wczas nieformalna)
- osoby na ni偶szych szczeblach selekcjonuj膮 informacje w艂a艣nie, by uj膮膰 je w formie na rzecz siebie najkorzystniejszej (dana przekazywana prosto jest zmieniona, zafa艂szowana)
- cz臋sto osoby na 艣rednim szczeblu nie przekazuj膮 informacji w d贸艂, i偶by uciec dodatkowych trudno艣ci albo zatrzymuj膮 informacje dopiero co na rzecz siebie, bo dana to w艂adza
- nieformalne struktury informacyjne (grape-wine) r贸偶ni膮 si臋 od formalnych
- istniej膮 nieformalni liderzy
- kooperacja jest w膮ska do oddzielonych struktur; funkcja jest rozk艂adane na elementy do wykonania, p贸藕niej zostaje scalone; poszczeg贸lni cz艂onkowie nie wiedz膮 o funkcjonowaniu i celu ca艂o艣ci (co obni偶a motywacj臋)
Wsp贸艂czesne zmiany w organizacji
- sp艂aszczenie struktury organizacji, 艣cisk na wsp贸艂prac臋 w poziomie
- restrukturyzacja - os艂abienie zb臋dnych struktur, usprawnienie funkcji
- struktury macierzowe (zar贸wno rozdzia艂 wyprostowany - funkcyjny, kiedy i rozbi贸r horyzontalny na grupy zadaniowe)
- zespo艂y projektowe (powo艂ane na okres pracy ponad zadaniem, a po pewnym czasie rozwi膮zywane)
- organizacje wirtualne
- organizacje ponadkulturowe (typowe na rzecz globalizacji)
Wsp贸艂czesne formy organizacji
- Administracyjne
- Wojskowe
- Religijne - wsp贸lnoty religijne
- Gospodarcze - organizacje gospodarcze
- Publiczne - organizacje spo艂eczne
- Non-profit - organizacje non-profit
- polityczne - np. partie polityczne
Pos艂annictwo, wyobra偶enie i cele organizacji
Misj膮 organizacji jest pow贸d jej istnienia, 艣wietny j膮 od wszystkich innych. Misj臋 wolno opowiedzie膰 w kategoriach wyrob贸w i rynk贸w, us艂ug i klient贸w. Misj臋 organizacji przek艂ada si臋 na zadania, kt贸re musi wywi膮za膰 si臋 zrzeszenie, by wyp艂aci膰 zamierzenie. Definiowanie misji organizacji jest g艂贸wnym krokiem w formu艂owaniu cel贸w.
Obraz organizacji to og贸lny b膮d藕 drobiazgowy wizja przysz艂o艣ci organizacji, uwzgl臋dniaj膮cy statystycznie maksymalnie pi臋膰 element贸w:
- Domena dzia艂alno艣ci - zasadniczy przestrze艅 specjalizacji dzia艂alno艣ci,
- Odpowiedzialno艣膰 - (ang. responsibility albo responsiveness) - warto艣ci realizowane na obiekt interesariuszy,
- Standardy sukcesu - mierniki d艂ugookresowego powodzenia,
- Kluczowe kompetencje - umiej臋tno艣ci i technologie s艂u偶膮ce sukcesowi,
- Organizacja, rozumiana na poziomie wizji jak podstawowe zasady systemu kadrowego i hierarchii.
Koncepcj臋 wizji w Polsce rozwija m.in. Piotr Dwojacki w artyku艂ach z po艂owy lat 90-tych.
Cele organizacji wyznaczaj膮 jej g艂贸wny tendencja dzia艂ania, z uwzgl臋dnieniem roli organizacji (obszar w spo艂ecze艅stwie, og贸lnie okre艣lona aktywno艣膰, kt贸r膮 prawdopodobnie przeprowadza膰 w艣r贸d innych organizacji tego typu), misj臋 (patrz wy偶ej) i zadania. Wyra偶anie cel贸w organizacji jest etapem w procesie planowania strategicznego.
Poj臋cie celu jest zwi膮zane z poj臋ciem strategii. Niekiedy zrzeszenie ustanawia cele poprzednio opracowaniem strategii s艂u偶膮cej ich osi膮ganiu, a nieraz cele s膮 ustalane ze wzgl臋du na istniej膮c膮 w tym momencie strategi臋. Okr膮偶enie wp艂ywa na strategi臋 (i vice versa), ta z kolei wp艂ywa na cele (a one na strategi臋), a cele wp艂ywaj膮 na dzia艂ania (a dzia艂ania na cele).
- Cele oficjalne - s膮 statystycznie niewyra藕ne i og贸lne; wolno je wyszpera膰 w statutach sp贸艂ek, publicznych o艣wiadczeniach dyrektor贸w i rzecznik贸w prasowych鈥 S膮 one wyra偶ane w mo偶liwie najog贸lniejszy podej艣cie, jako 偶e musz膮 one ustanawia膰 艣rodek uwagi wsp贸lne na rzecz wszystkich jednostek organizacyjnych. Maj膮 i naucza膰 i zach臋ca膰 okolica zainteresowane do przywi膮zania do organizacji i nadania jej statusu spo艂ecznego.
- Cele operacyjne - to te, do kt贸rych d膮偶y si臋 za po艣rednictwem rzeczywistych program贸w dzia艂a艅 i procedur. Okre艣laj膮 one sk艂onno艣膰 dzia艂a艅 potrzebny od poszczeg贸lnych jednostek organizacyjnych i os贸b. Mog膮 one pos艂ugiwa膰 r贸wnie偶 w charakterze kryteria oceny wydajno艣ci. Cele oficjalne stanowi膮 ramy s艂u偶膮ce opracowywaniu cel贸w operacyjnych; wp艂ywaj膮 w takim przypadku na aktywno艣膰 organizacji.
Post臋p teorii organizacji (metafory organizacji)
- Organizacja w charakterze urz膮dzenie mechaniczne - zrzeszenie biurokratyczna
- Organizacja jak organizm
- zaspokajanie potrzeb
- system ochoczy - oddzia艂ywanie otoczenia na organizacj臋 i odwrotnie
- homeostaza - samoregulacja, zr臋czno艣膰 utrzymywania wewn臋trznej stabilno艣ci
- ekwifinalno艣膰
- entropia ujemna - przezwyci臋偶anie tendencji do upadku
- Organizacje w charakterze m贸zg
- przetwarzanie informacji
- podejmowanie decyzji
- Organizacja w charakterze kultura
- Organizacja w charakterze ustr贸j polityczny
- Organizacja jak przep艂yw i transformacja
- Organizacja jak instrument dominacji
Bibliografia
- Morgan G. (1997) Obrazy organizacji, wyd. PWN.
- Stoner A.F., Wankel C., (1996) Kierowanie wyd. Polskie Oficyna Ekonomiczne.
- Hatch M.J., (2001), Teoria organizacji, wyd. PWN.
- Dwojacki P. (1995) Sk艂adniki misji - wyobra偶enie przysz艂o艣ci, “Festiwal Organizacji”, Nr 12/1995
Zobacz te偶